ملک جاری چیست؟ | تعریف کامل + نکات حقوقی + کاربرد در معاملات املاک
واژه ملک جاری یکی از اصطلاحات تخصصی حقوقی املاک – ثبتی است که معمولاً در اسناد، پروندههای ثبتی، کارشناسی رسمی و معاملات املاک دیده میشود. این اصطلاح کمتر در میان عموم مردم شناخته شده اما در امنیت خرید و فروش ملک بسیار مهم است.
ملک جاری چیست؟
ملک جاری = ملکی که پرونده ثبتی آن فعال، روشن و تحت رسیدگی اداره ثبت باشد.
به عبارت سادهتر:
ملکی که وضعیت مالکیت، سوابق ثبتی، نقشه، تحدید حدود و اطلاعات آن در اداره ثبت در حال بررسی، تکمیل یا صدور سند باشد.
ملک جاری هنوز ثبت نهایی نشده اما روند ثبت آن:
- در جریان
- قابل پیگیری
- و در وضعیت مشخص
ویژگیهای اصلی ملک جاری
1. پرونده ثبتی فعال دارد
یعنی ملک دارای پیشینه در دفاتر ثبت است.
2. اطلاعات مالکیت در حال تکمیل است
ممکن است در مرحله:
- تحدید حدود
- تشخیص مالکیت
- بررسی اعتراضها
- آمادهسازی سند
باشند.
3. امکان پیگیری قانونی کامل دارد
برخلاف املاک بدون سند یا مجهولالمالک، ملک جاری کاملاً قابل ردیابی است.
4. قابلیت تبدیل به سند رسمی را دارد
وقتی مراحل ثبت کامل شود، سند تکبرگی صادر میشود.
مهمترین تفاوتها: ملک جاری vs ملک مجهولالمالک vs سنددار
| نوع ملک | وضعیت ثبت | امکان معامله امن | توضیح |
|---|---|---|---|
| ملک جاری | پرونده فعال | نسبتاً امن | مراحل ثبت در حال انجام است |
| ملک مجهولالمالک | سوابق نامشخص | پرخطر | مالک مشخص نیست |
| ملک سنددار | سند تکبرگی | بسیار امن | ثبت کامل شده |
مثال کاربردی (واقعی)
فرض کنید زمینی 1000 متری در حاشیه شهر وجود دارد.
بررسیها نشان میدهد:
- پرونده ثبتی دارد
- نقشه تفکیکی در حال بررسی است
- اعتراض یک همسایه باید رسیدگی شود
- سند نهایی هنوز صادر نشده
نتیجه: این ملک ملک جاری محسوب میشود.
نکته مهم:
تا زمان نهایی شدن ثبت، انتقال قطعی با سند دفترخانهای انجام نمیشود و فقط مبایعهنامه معتبر قابل تنظیم است.
در خرید و فروش ملک جاری به چه نکاتی توجه کنیم؟
1. استعلام پرونده ثبتی
حتماً از اداره ثبت بخواهید:
- شماره پرونده
- وضعیت رسیدگی
- نقشه UTM
- موقعیت تحدید حدود
را ارائه دهد.
2. از مشاور املاک بخواهید وضعیت جاری بودن ملک را در قرارداد درج کند
نمونه متن مناسب: ملک مورد معامله در وضعیت جاری ثبتی بوده و تا زمان صدور سند، انتقال با مبایعهنامه انجام میشود.
3. قیمت را منطقی تعیین کنید
چون هنوز سند ندارد، معمولاً 10 تا 30 درصد ارزانتر از ملک سنددار معامله میشود.
4. پرداخت را مرحلهای انجام دهید
بخشی در زمان معامله
بخشی در زمان تکمیل مراحل ثبتی
بخشی در زمان صدور سند
آیا ملک جاری قابل رهن یا وام است؟
معمولاً نه؛ چون بدون سند رسمی، بانک نمیتواند ملک را در رهن بگیرد.
جمعبندی ملک جاری چیست؟
- ملک جاری یعنی ملکی که پرونده ثبتی آن در جریان و قابل پیگیری است.
- هنوز سند صادر نشده اما مدارک آن در مسیر قانونی قرار دارد.
- خرید آن نسبتاً امن است، به شرط بررسی دقیق پرونده و درج شرایط در قرارداد.
سوالات متداول ملک جاری چیست؟
آیا خرید ملک جاری امن است؟
اگر پرونده ثبتی روشن و قابل پیگیری باشد، بله. اما همیشه نسبت به املاک سنددار ریسک بیشتری دارد.
آیا ملک جاری سند دارد؟
خیر؛ در مرحله قبل از صدور سند است.
آیا میتوان ملک جاری را به نام زد؟
انتقال رسمی فقط پس از صدور سند امکانپذیر است.
آیا قیمت ملک جاری کمتر است؟
بله، چون هنوز سند تکبرگی ندارد.
آیا امکان کلاهبرداری وجود دارد؟
در هر نوع ملک بدون سند نهایی احتمال سوءاستفاده وجود دارد. بهویژه اگر مراحل ثبتی شفاف نباشد.
